Vlees en het microbioom

Dankzij twee revoluties in de biologie is duidelijk geworden dat ons DNA niet het hele verhaal van onze persoonlijkheid vertelt en dat andere factoren, omgevingsfactoren, een belangrijke rol spelen bij de menselijke gezondheid en ziekte. Ten eerste was er epigenetica, waarbij is aangetoond dat veranderingen in voeding en levensstijl genen aan- en uitzetten. En de tweede, ons zich ontvouwende begrip van ons microbioom, hoe veranderingen in onze darmflora een grote invloed hebben op de menselijke biologie.

Tot voor kort werd de dikke darm gezien als een opslagtank voor afval, en wateropname was de grote biologische functie ervan. Het probleem was dat het moeilijk was om daar binnen te komen, en we waren niet in staat om de meeste bacteriën in een laboratorium te kweken. Maar liefst 99% van alle microben groeien niet onder standaard laboratoriumomstandigheden, en dus, hoe bestudeer je iets dat je niet kunt bestuderen? Maar nu hebben we genetische technieken.

Het duurde 13 jaar om het DNA van de eerste bacterie ooit te sequensen. Tegenwoordig duurt dezelfde prestatie misschien maar twee uur. En wat we hebben geleerd, is dat we allemaal kunnen worden gezien als een superorganisme, een soort mens-microbe-hybride. We hebben biljoenen bacteriën die in ons leven. Een commentator ging zelfs zo ver om te zeggen dat we helemaal bacteriën zijn, een provocerende manier om te erkennen dat er meer bacteriële cellen en genen in ons eigen lichaam zijn dan menselijke cellen en genen, en de meeste van die bacteriën leven in onze darm.

Alle dieren en planten lijken symbiotische relaties aan te gaan met micro-organismen, en onze darmflora kan worden beschouwd als een vergeten orgaan. Gezondheidsbevorderende effecten van onze goede bacteriën zijn onder meer het stimuleren van ons immuunsysteem, het verbeteren van de spijsvertering en opname, het maken van vitamines, het remmen van de groei van potentiële ziekteverwekkers en het voorkomen van een opgeblazen gevoel, maar als slechte bacteriën zich ontwikkelen omdat ze daar een goede voedingsbodem voor gevonden hebben, kunnen ze kankerverwekkende rottende eiwitten produceren in de darm, gifstoffen produceren, de darmfunctie verstoren en infecties veroorzaken.

Onderzoekers zoeken nog uit welke bacteriën hiervoor verantwoordelijk zijn. Er zijn meer dan duizend verschillende soorten bacteriën die hun intrek nemen in de menselijke dikke darm. Om een idee te geven van de complexiteit, volstaat het om een typische studie van de darmflora te bestuderen. Daaruit blijkt dat de zwakste oudere mensen de neiging hebben om soortgelijke bacterieflora te herbergen, wat suggereert dat het de slechte voeding in verpleeghuizen kan zijn die deze verschuiving veroorzaakt, die een rol kan spelen bij een slechte gezondheid als we ouder worden.

Uit het bestuderen van verschillende gebruikelijke diëten, en ontlasting van mensen over de hele wereld, is het duidelijk geworden dat voeding een dominante rol speelt in de bacteriën in de dikke darm en dat dieetgestuurde veranderingen binnen enkele dagen kunnen optreden.

De hoop om de gezondheid te beïnvloeden door middel van voeding is een van de oudste concepten in de geneeskunde; echter, pas de laatste jaren is ons begrip van de menselijke fysiologie gegroeid tot het punt waarop we beginnen te begrijpen hoe individuele voedingscomponenten specifieke ziekten beïnvloeden via onze darmbacteriën. Melkvet op dat stuk pizza kan bijvoorbeeld concurreren met gal- en voedingsbacteriën die het rotte-eigas waterstofsulfide produceren, en is experimenteel in verband gebracht met colitis (inflammatoire darmziekte). Vezel daarentegen voedt onze goede bacteriën en vermindert ontstekingen in de dikke darm. Choline, gevonden in eieren, zeevruchten en gevogelte, evenals carnitine, in rood vlees, kan worden omgezet in trimethylamineoxide en bijdragen aan hartaandoeningen en misschien leververvetting, en overtollig ijzer kan onze goede bacteriën vervuilen en bijdragen aan ontstekingen als goed.

Het goede nieuws is dat specifieke voedingsaanpassingen een opwindend potentieel bieden voor niet-toxische, fysiologische manieren om de microbiologie en het metabolisme van de darm te veranderen om het natuurlijke beloop van veel darm- en systemische aandoeningen te bevorderen.

De choline in voedingsmiddelen zoals eieren kan door darmbacteriën worden omgezet in TMAO, dat vervolgens weer in ons systeem wordt opgenomen. En hoe meer eieren we eten, hoe hoger de niveaus stijgen. Gezien de overeenkomst in structuur tussen carnitine en choline, vroegen Cleveland Clinic-onderzoekers zich af of carnitine in rood vlees, energiedrankjes en supplementen ook zou kunnen leiden tot TMAO-productie en stelden het op de proef. Zoals je kunt zien, schiet hun TMAO-niveau omhoog als je alleseters voedt, degenen die regelmatig vlees eten, bv een biefstuk. Degenen die strikt plantaardig eten, kunnen beginnen met bijna geen TMAO in hun systeem, vermoedelijk omdat ze geen vlees, eieren of zuivel eten. Maar zelfs als veganisten occasioneel vlees eten, wordt er nog steeds bijna geen TMAO gemaakt. Waarom? Vermoedelijk hebben ze geen steaketende bacteriën in hun ingewanden. Er is inderdaad gevonden dat er geen TMAO wordt geproduceerd als je geen TMAO-producerende bacteriën in je darm hebt. Als je niet regelmatig vlees eet, bevorder je niet de groei van de vleesetende microben die TMAO produceren.

Dit suggereert dat als we eenmaal een plantaardig darmecosysteem hebben ontwikkeld, onze bacteriën geen TMAO zullen produceren, zelfs als we af en toe iets dierlijk eten. We weten echter nog niet hoe snel darmbacteriën verschuiven na een verschuiving in ons dieet, maar het lijkt niet alles of niets te zijn.

Aan de andere kant is aangetoond dat vleesvrije diëten “een diepgaande invloed hebben op het menselijk metabolisme”. Alleen al door een urinemonster te analyseren, kunnen we zien wat voor soort dieet mensen eten, op basis van metingen hoe laag TMAO niveaus zijn in de urine van degenen die vegetarische diëten zonder eieren eten. We kunnen dezelfde mensen zelfs laten rouleren door drie verschillende diëten en bepalen wie een vleesrijk, weinig vleesdieet of geen vleesdieet volgt, voortgaand op de verschillende verbindingen die worden geproduceerd door de verschillende darmflora of verschillende flora-activiteit na slechts ongeveer twee weken op de verschillende diëten. Het is mogelijk dat sommige van de gunstige effecten van volledig plantaardig voedsel worden gemedieerd door de effecten die ze hebben op onze darmbacteriën.

Strikt plantaardige voedingswijzen zijn geaccepteerd als een voedingsstrategie voor het voorkomen en beheersen van ziekten. Misschien komt dit gedeeltelijk door hun nogal unieke darmflora, met minder ziekteverwekkende bacteriën en meer van de beschermende soorten. Dus, al die tijd dachten we dat de reden waarom degenen die plantaardig aten een lager percentage hartziekten hadden, was omdat ze minder verzadigd vet en cholesterol aten, maar misschien dragen hun lagere TMAO-waarden ook bij aan hun voordelen, dankzij hun verminderde inname van carnitine en choline.

Onze volgende activiteit waarop je bent uitgenodigd :

De dood huist in de darm

“De dood begint in de darm”. 

Het was een vaste stelling van Dr Bernard Jensen, dat de darm in het middelpunt van onze gezondheid staat en dat onze gezondheid staat of valt met de goede werking van de darm. Ik geef toe dat de titel misschien provocerend klinkt, want je kunt het ook omkeren : “Het leven begint in de darm”. Dat is wat een goede darmwerking ondersteunt. Het is een bron van leven, een generator van levenskracht, een rivier van energie, de heler van ieder orgaan in het lichaam, inclusief de hersenen. Heldere gedachten, een opgewekt gemoed… kan het de darm zijn? 

Ik wil het niet zo voorstellen alsof je dikke darm in een donker hoekje op de loer ligt met een slagersmes, wachtend tot je een of andere abnormaliteit ervaart of afwijkt van de regels. In feite is de darm, net als het hele lichaam – extreem tolerant en verdraagzaam. Maar Dr Jensen’s oorspronkelijke bedoeling was ongetwijfeld om mensen bewust te maken van het belang van een goede spijsvertering, terwijl we in gedachten houden dat de perfectie een zeldzaamheid is.

Laten we beginnen met te stellen dat “de dood begint in de dikke darm” mogelijk overdreven is, maar het idee dat je algehele gezondheid veel te maken heeft met je spijsvertering, lijkt op zijn minst een behoorlijke hoeveelheid waarheid te bevatten.  Ik vergelijk het met Dr.Shelton’s stelling dat chronische ziekten als reuma, diabetes, hart- en vaatziekten en andere “in de wieg beginnen”. Daarmee geeft hij aan dat het niet uit de lucht valt, maar dat er een voorgeschiedenis is en niet “zomaar ineens daar is”… Dit onderwerp ligt mij na aan het hart – want hoeveel personen hebben niet een combinatie van coeliakie- en crohn en andere darmproblemen? Na het zien van mensen die me nauw aan het hart liggen, die jaren van pijnlijke complicaties en operaties doormaken, lijkt het erop dat onze spijsverteringskanalen erop uit zijn om ons te pakken te krijgen. Maar is het een mysterie? Is het zo dat er niets aan te doen  valt? Laten we dat vergeten. Een goede werking van de darm is geen mysterie.

Na jaren onderzoek, lezen en de punten met elkaar te verbinden, weet ik dat elke mens een verschil kan maken door aandacht te geven aan enkele van de belangrijkste fundamenten van de gezondheid, die te maken hebben met de werking van de darm en de spijsvertering:

1. Zie voeding die je eet als een zegen. Wees dankbaar voor het voedsel en neem je tijd voor je maaltijd. Wees niet tevreden met vervalste voeding, maar doe alles wat je kan voor echte voeding. (Zie “Echt Eten”) Kies waar mogelijk fruit en groenten, gekweekt in mineraalrijke grond.

2. Eet niet als je extreem vermoeid bent, of wanneer je boos, angstig, geënerveerd, opgewonden bent, of wanneer je worstelt met spanning.

3. Kauw goed en grondig, zonder je voeding door te spoelen, dat verhoogt de speekselproductie, zeker wanneer je zetmeel eet. Zetmeel zou altijd zo droog mogelijk moeten gegeten worden en met speeksel nat gemaakt worden. Zo heb je een goede voorvertering.
4. Eet zoveel mogelijk rauwe voeding. Fruit en groenten zijn onontbeerlijk om een goede gezondheid te verzekeren. Heb je weinig tijd om te eten, drink dan vers geperst sap. Vergeet zeker ook niet je dagelijkse portie “groen”. Denk eraan hoe Dr. Jenssen het beschreef : “When you’re green inside, you’re clean inside!”

5. Het zijn niet in de eerste plaats de voedingssupplementen die het verschil kunnen maken. Supplementen kunnen nodig zijn, maar kunnen nooit de gebreken van industrievoeding compenseren.

6. Vermijd bewerkte, gezuiverde en geconcentreerde anti-voedingsstoffen en voedselallergenen. Geïsoleerde suiker hoort in een natuurlijke voeding niet thuis. Indien nodig, vermijd gluten en glutenrijke producten.

7. Werk aan een optimaal functionerend spijsverteringsstelsel dat deze voedingsstoffen kan opnemen en goed kan gebruiken in het lichaam. Dat kan ondersteund worden door darmsanering, bv. door darmspoeling, vasten, een paar dagen sappen…

8. Indien nodig, ondersteun de darmwerking door enzymen en probiotica. De ervaring leert dat bijna iedereen een ontoereikende enzymenbank heeft door de jarenlange uitputting en misbruiken.

9. Verminder stress door positieve gedachten en elke situatie vanuit zijn beste hoek te bekijken. Regelmatig sporten op een manier waar je blij van wordt, is ook een prima idee.

Ziekte is NIET te wijten aan “een gebrek aan voldoende geneesmiddelen” (als je ze al zo kan noemen), ongeacht hoeveel ze worden geadverteerd als de nieuwste voedingsgroep. Ik verwacht dat de stuurgroep voedingszaken de voedselpiramide zal herzien om ze op te nemen – het is onvermijdelijk. Maar wat we nodig hebben is vitale stoffen en gunstige omstandigheden om je lichaam toe te laten indien nodig, zelf de correcties, herstel, genezing te doen.

Lees er meer over in “Gezonde Darm, Gezond Leven”… want er is nog zoveel meer te zeggen over hoe een goede darmwerking je gezondheid positief beïnvloedt en wat je nog meer kunt doen om op basis van voedselkeuze, voedselcombinaties, hoeveelheid, tijdstip, conditie… te komen tot een gezonde darm, die er alles aan doet om het LEVEN te ondersteunen.