Categorie: De kruidentuin

Guldenroede

Solidago virgaurea – ook wel Europese guldenroede genoemd – is waarschijnlijk het best bestudeerde kruid wat betreft de voordelen voor de gezondheid. Het wordt zowel in de traditionele Chinese geneeskunde als in de kruidengeneeskunde van Europese landen gebruikt. Guldenroede groeit in Europa, Azië en Noord- en Zuid-Amerika. Hij gedijt goed in bermen en velden en wordt vaak als onkruid beschouwd. De gele bloemen van de plant bloeien in de late zomer en vroege herfst. Hij kruisbestuift gemakkelijk met andere planten, zodat er meer dan 100 verschillende soorten guldenroede bestaan. Veel van deze soorten hebben vergelijkbare gezondheidseigenschappen. Guldenroede levert veel heilzame plantenbestanddelen, waaronder saponinen en flavonoïde antioxidanten als quercetine en kaempferol. Saponinen zijn plantaardige verbindingen die in verband worden gebracht met vele gezondheidsvoordelen. Ze kunnen met name effectief zijn in het remmen van de groei van schadelijke bacteriën en gisten zoals Candida albicans. Candida albicans is een schimmel die vaginale schimmelinfecties kan veroorzaken, evenals infecties in andere delen van het lichaam.

Guldenroede / Solidago

bij oedemen of vochtopeenhopingen, chronische nierontsteking, nierinsufficiëntie,

bij verhoogd ureumgehalte, te lage urineproductie, bij blaasontsteking door o.a. E. coli, bij nierontsteking, urinebuisontsteking, Pijnlijke urinelozing, niergruis, blaasgruis, reiniging van de nieren, preventie blaas- en nierstenen, albuminurie of eiwit in de urine, bedplassen, Ondersteunend bij benigne prostaathypertrofie of goedaardige prostaatvergroting, Ondersteunend bij hoge bloeddruk, Ondersteunend bij overmatig menstruatiebloedverlies. Reinigend, bij verkoudheid, galdrijvend, draineert de lever, tegen diarree en darmslijmvlies ontsteking;

De flavonoïde antioxidanten quercetine en kaempferol in guldenroede helpen de cellen te beschermen tegen schade veroorzaakt door onstabiele vrije radicalen. Schade door vrije radicalen speelt een rol bij veel chronische aandoeningen, waaronder hart- en vaatziekten en kanker.

De antioxidantwerking van guldenroede is groter dan die van groene thee en vitamine C.

Guldenroedebloemen zorgen voor een verfrissende mix van ruigheid en gele pracht. Naast de zonneschijn die ze aan het landschap verlenen, trekken de bloemen van de guldenroede inheemse bestuivers en nuttige insecten aan, waaronder monarchvlinders, bidsprinkhanen en scharlaken lieveheersbeestjes. Medicinaal gezien zijn de wilgachtige bladeren en bloemen van guldenroede een essentiële traditionele remedie voor de ademhalings-, spijsverterings- en urinewegen.

Guldenroede is een van mijn favoriete kruiden geweest voor de behandeling van urineweginfecties, verstopte sinussen, een opgeblazen gevoel en indigestie. Ik combineer het vaak met andere kruiden in thee en tincturen vanwege de effectiviteit, aangename smaak en aroma.

Meestal hebben tuinders niet zo’n goede band met dit ‘onkruid’ en ik beveel het niet aan om zomaar aan de rand van een groentetuin te planten, of een plaats te geven in een bloementuin, omdat de plant de neiging heeft om het over te nemen. Ondertussen werd guldenroede in Europa al meer dan drie eeuwen op grote schaal gekweekt voor medische doeleinden. Download hier de flyer.

Asperges

Wat wij asperges noemen, zijn eigenlijk de ongeopende stengel- en bloemknoppen. De bloemen zijn klein groen klokvormig. Kleine varenachtige “bladeren” met rode vruchten. Bessen beginnen groen en worden rood. Het heeft rode of groene bessen ter grootte van een erwt met 3-6 zwarte zaden erin. De stengels kunnen 1-2 meter hoog worden, waarbij de vertakkingen uit de hoofdsteel groeien. Rijk aan vitamine A, C, calcium, ijzer, fosfor, selenium, werkt tegen kanker, tegen hartziekten, uitstekende nierstimulans, urineweginfecties, diureticum, jicht, heeft veel ontstekingsremmers, helpt aminozuren om te zetten in eiwitten. Wortels verlagen de bloeddruk. Sommigen zeggen dat als je elke dag asperges eet, je nooit kanker zult krijgen.

De asperge (Asparagus officinalis) is een plant waarvan de jonge scheuten geteeld worden als groente. Er bestaan witte asperges en groene asperges. De eerste zijn onder de grond gegroeid en uit het licht gehouden, de tweede hebben wel de zon gezien. In noordwest-Europa zijn de witte asperges het meest gebruikelijk. Ook komt de asperge soms in het wild voor in zeer goed doorlatende gronden met veel zand. 

Het aanaarden van asperges was een maatregel die moest voorkomen dat asperges door nachtvorst worden beschadigd. Maar je kunt de planten ook afdekken als het risico op nachtvorst bestaat. Zo kan je altijd groene scheuten kweken, wat de meeste voordelen biedt.

Het volgende is gebaseerd op een Engels artikel over de eigenschappen van asperges. Een plezierige anekdote is dat bij de 12 meest opgediende bruidsmaaltijden in China, asperges te vinden zijn in 10 ervan.

Uit de lijst met indrukwekkende eigenschappen, is in het artikel, de kanker bestrijdende werking die aan asperges wordt toegeschreven. De verantwoordelijke substantie die hieraan ten grondslag zou liggen, is het enzym Glutathione, een krachtige anti-oxidant, die voor het immuunsysteem van de mens van wezenlijke betekenis is.

Natuurlijk volstaat het niet om asperges als anti-kankermiddel drie of vier keer per jaar te gebruiken. Het zou volgens het onderzoek, door iedere patiënt 2x daags genuttigd moeten worden. 

Het is mogelijk, dat een eenvoudige groente als asperge nooit goed is onderzocht op zijn volledige spectrum aan gunstige eigenschappen. Maar met de lente – en het aspergeseizoen – is hier de wijsheid absoluut van kracht :  Baat het niet, dan schaadt het niet natuurlijk. 

Het dagelijks gebruik van asperges heeft nooit iemand kwaad gedaan. 

Wat bepaalt hun werking?  In de eerste plaats is er de natuurlijke diuretische of vochtafdrijvende werking, een resultaat van de hoge kalium/natrium verhouding, het aminozuur bèta-asparagine en fructosanen. 

De heldere, enigszins grasachtige smaak van de groente is slechts één reden om ervan te houden. Asperges worden gewaardeerd om hun voedingsvoordelen en er is aangetoond dat ze potentiële kanker bestrijdende en diuretische eigenschappen hebben.

Uit : folder V131 – Asperges / uit de Map “Wilde Groenten” / onderdeel van Map Voeding: 300 flyers die punt voor punt jouw Natuurlijke Voeding doorlopen. Geen betere manier om je weg en antwoorden te vinden die je gezondheid elke dag ten goede komen !

Madeliefjes eten

Madeliefjes, een bescheiden bloemetje dat wijdverspreid is in veel delen van de wereld, waar je achteloos overheen loopt  tijdens wandelingen of hier en daar in het grasveld, de favoriet van kinderen voor het maken van ‘madeliefjeskettingen’ worden ook gebruikt als groen voedsel en als hulpmiddel om zich op een natuurlijke manier te verzorgen. 

Het Madeliefje, of Bellis perennis, behoort tot de Asteraceae. De bloemhoofdjes staan solitair op een bladloze stengel die uit de wortel ontspringt. 

De buitenste roosjes zijn wit, met een rode punt, de binnenste geel; de bloemschutbladeren donkergroen en op één rij; de stengel 2,5 cm tot 20 cm hoog, bladloos; de bladeren zijn stomp, langwerpig, smal aan de basis (spatelvormig); en de wortel kruipt.

Madeliefjes zijn in veel delen van de wereld genaturaliseerd. Ze zijn te vinden in Europa, delen van het Midden-Oosten en West-Azië.. Ze groeien in weilanden, graslanden, gazons, op heuvels, in bossen, parken en tuinen.

Misschien heb je het ook ooit geprobeerd: een paar blaadjes van madeliefjes eten, of later in lente en zomer, een paar madeliefjes opknabbelen. Dat is altijd de vraag: kan het, en als het kan, waarom doet niet iedereen het? Misschien heeft iedereen een beetje reserve als het gaat om het eten van planten die je niet zelf hebt gezaaid of geplant. En er zijn zoveel soorten, en uit een siertuin… 

Ja, de jonge bloemhoofdjes of knoppen kunnen worden toegevoegd aan salades, in soepen of je kunt er een broodje mee beleggen (ja, gebruik maar zoveel wild groen dat je je broodje niet meer ziet)…En als je het heel bescheiden wil houden, gebruik de bloemhoofdjes om saladegerechten te versieren. 

De bladeren kunnen ondanks hun licht bittere nasmaak rauw worden gegeten, maar kunnen beter door salades worden gemengd of gekookt en kunnen als kruid worden gebruikt. 

Is het eten van madeliefjes eigenlijk de moeite waard ?

Madeliefjes zijn ontstekingsremmende planten. Je zult meteen begrijpen hoe dat komt. Daarnaast verbetert het de bloedsomloop. Drink madeliefjesthee vanwege de gezondheidsbevorderende en herstellende eigenschappen van de plant. Modern onderzoek naar wilde eetbare planten die tijdens de oorlog in Bosnië en Herzegovina (1992-1995) werden gebruikt, toonde aan dat madeliefjes 34 mg vitamine C per 100 g bevatten en dat de gebruikers er tal van voordelen van ondervonden.

Madeliefjes zijn een populair huismiddel met een breed scala aan toepassingen. 

Ze zijn een traditioneel wondkruid en er wordt ook gezegd dat ze bijzonder nuttig zijn bij de behandeling van gevoelige en lusteloze kinderen. Recent onderzoek (1994) heeft gekeken naar de mogelijkheid om de plant te gebruiken bij HIV-therapie. Het kruid is licht anodyne, krampstillend, hoeststillend, verzachtend, spijsverterings-bevorderend, verzachtend, slijmoplossend, laxerend, oogheelkundig, zuiverend en tonisch. 

Normaal worden de verse of gedroogde bloemhoofdjes gebruikt. Een infuus wordt gebruikt bij de behandeling van catarre, reuma, artritis, lever- en nieraandoeningen, als bloedzuiveraar enz. 

Het madeliefje had ooit een grote reputatie als geneesmiddel voor nieuwe wonden. Een zalf gemaakt van de bladeren wordt uitwendig aangebracht op wonden, kneuzingen enz terwijl gedestilleerd water waarin madeliefjesbloemen zijn afgetrokken inwendig wordt gebruikt om ontstekingsaandoeningen van de lever te behandelen. 

Er wordt gezegd dat het kauwen op de verse bladeren een remedie is tegen aften. Madeliefjes staan ​​ook bekend om hun werking bij de behandeling van borstkanker. 

De bloemen en bladeren worden vers gebruikt in afkooksels, zalven en kompressen. Een sterk afkooksel van de wortels wordt aanbevolen voor de behandeling van scorbutische klachten en eczeem, hoewel het enige tijd moet worden ingenomen voordat het effect duidelijk wordt. Een mild afkooksel kan klachten aan de luchtwegen, reumatische pijnen en pijnlijke of hevige menstruatie verlichten. De plant, geoogst terwijl hij bloeit, wordt gebruikt als een homeopathisch middel. Het gebruik ervan is vooral geïndiceerd bij de behandeling van blauwe plekken.

“Met ongeveer 140.000 onbekende chemische stoffen die sinds het begin van de industrialisatie in de atmosfeer terecht zijn gekomen, een steeds onvoorspelbaarder klimaat en een snel groeiende wereldbevolking, is de voedselzekerheid een ernstig probleem geworden.”

“Er zijn ruim 20.000 soorten eetbare planten in de wereld bekend, maar toch zorgen minder dan twintig soorten nu voor 90% van ons voedsel. Maar omdat monocultuur, pesticiden en biochemie keer op keer averechts werken, worden nog meer hulpbronnen in dezelfde oude machine gestoken om de twintig te stabiliseren, wat grote schade aanricht aan onze natuurlijke biotopen en de andere twintigduizend vernietigt. Economisch winstgevend, maar een recept voor ramp voor de natuur en onze eigen soort.”

“Dat is gewoon dom! Dus laten we in plaats daarvan eens naar de andere 19 980 kijken!”

Uit folder V127 – Madeliefje / een onderdeel van Map V – Voeding : een prettige manier om je voeding door en door te leren kennen !

Op de Downoadpagina vind je de flyer “De Bijsluiter” en de flyer “All Carb of Low Carb,” die je uitnodigt om na te denken over koolhydraten.

Melde

Voor het ogenblik is er in onze tuin geen gebrek aan groen… De serre produceert dagelijks met gemak 4-5 kg postelein, kervel, peterselie, muur, hertshoornweegbree… Dat duurt nog een paar weken, tot de postelein niet meer te houden is en de hoogte inschiet… Dus is het uitkijken naar wat het vervolg is.

Maar wat zie ik? Op plaatsen waar vorig jaar melde heeft gestaan, verschijnen de eerste zaailingen van gele bladmelde. Daar hebben we verleden jaar massaal van gegeten en mocht iemand er behoefte aan hebben, hebben we voldoende zaden van gele en rode melde om jou ook op gang te zetten. Ook hebben we een variatie aan vijgenplanten, kruiden, sierplanten…

Tuinmelde of Atriplex Hortensis is echt iets dat je moet in je wilde groentetuin een plaatsje geven. Het is een eenjarige plant met een enorme verscheidenheid aan planten-uiterlijken. Enerzijds zijn er de kleuren, maar ook de grootte van de plant, de grootte van de bladeren, de snelheid waarmee de plant doorschiet, de bloeiwijze en zaadzetting… 

Als je de plant goed bekijkt, is hij nauw verwant met Melganzevoet (Chenopodium album) en met Brave Hendrik. Terwijl Brave Hendrik een meerjarige doorlevende plant is, is Melde eenjarig en komt snel op in de lente. Afhankelijk van de bodemsoort, zal melde een rijk of een tenger gewas vormen. In de buurt van een composthoop – waar hij meestal graag groeit als je daar de oude planten hebt achtergelaten, is succes verzekerd. 

In 2023 hadden we gele en rode melde. De gele melde haalde een hoogte tot 2,50 meter en gaf per plant op zijn minst 50 grote bladeren van minstens 20 cm. Met 10 bladeren had je genoeg groen voor een rauw soepje !

Als ik de smaak mag vergelijken, was gele (lichtgroene) melde het zachtst van smaak, het mildst van textuur, terwijl rode melde toch een licht viltig blad had, meer gedrongen, minder gemakkelijk te verzamelen was… 

Het eten van melde sluit het gebruik van melganzevoet en brave hendrik niet uit, maar deze laatste is mijn laatste optie – als er echt niets anders te vinden is (op uitzondering van de zeer jonge blaadjes). 

In tegenstelling tot melganzevoet en brave hendrik heeft melde geen zanderig aspect. 

De orach (melde) behoort doorgaans tot de oude groentesoorten of ook tot de herontdekte groentezeldzaamheden. Er is gedocumenteerd bewijs van de teelt ervan in de Midden-Europese regio al rond het jaar 800 in het legaat van Karel de Grote en iets later ook met Hildegard von Bingen.

Lees er meer over in folder V120 – Melde, in de Map “Wilde Groenten”.
Op de Downoadpagina vind je ook de flyer “De Bijsluiter” en de flyer “All Carb of Low Carb,” die je uitnodigt om na te denken over koolhydraten.

Brandnetelwortels

Kijk al eens mee in flyer K35C waar we een klein voorproefje geven over de vele toepassingen van brandnetels, blad, zaad, wortels…

Brandnetel (Urtica dioica L.) is een wilde, kruidachtige, meerjarige bloeiende plant. Het is een veelgebruikt, multifunctioneel gewas dat soms over het hoofd wordt gezien. Europa, Azië, Noord-Afrika en Noord-Amerika zijn de thuisbasis van brandnetel. Het is een plant die eetbaar is en voedings- en geneeskrachtige eigenschappen heeft. Jonge bladeren worden gebruikt voor het maken van kruidensoepen en sausen. De wortel van de brandnetel wordt gebruikt om mictieproblemen (moeilijk op gang komen van de mictie, een zwakke straal, urgency, minder goed uitplassen, nadruppelen, nycturie) te behandelen die verband houden met goedaardige prostaathyperplasie, terwijl de bladeren worden gebruikt om artritis, reuma en allergische rhinitis te behandelen. De bladeren zijn rijk aan vezels, mineralen, vitamines en antioxidanten zoals polyfenolen en carotenoïden, evenals antioxidanten zoals polyfenolen en carotenoïden. 

Brandnetel heeft antiproliferatieve, ontstekingsremmende, antioxiderende, pijnstillende, infectieuze, hypotensieve en maagzweer-eigenschappen, evenals het vermogen om hart- en vaatziekten te voorkomen, in alle delen van de plant (bladeren, stengels, wortels en zaden). Brandnetel verbetert de voortplantingsprestaties van vissen, waardoor het een kosteneffectieve aquacultuurplant wordt. Van de planten kunnen mest en insecticiden worden gemaakt.Bekijk de voedings- en farmacologische aspecten van brandnetel, evenals de mogelijke gezondheidsvoordelen ervan. Wetenschappers, boeren en academici die geïnteresseerd zijn in het verzamelen, kweken, onderzoeken en ontwikkelen van brandnetels zullen brandnetels nuttig vinden.

De brandnetel (Urtica dioica L.) wordt al eeuwenlang als wilde groente gebruikt. Het is een meerjarige kruidachtige plant met stekelige bladeren, behorend tot de brandnetelfamilie (Urticaceae). Hoewel brandnetel bijna overal te vinden is, komt hij het meest voor in Europa, Noord-Amerika, Noord-Afrika en delen van Azië. Je kunt hem in het wild vinden in de heuvels en bergen van Nepal. De plant wordt veel gekookt in gebieden waar groenten schaars zijn. Het gebruik van brandnetelmest als meststof in de biologische landbouw voor tuinbouwgewassen komt steeds vaker voor in Spanje, blijkt uit veel etnobotanische onderzoeken. Brandnetel wordt al meer dan 2000 jaar gebruikt als natuurlijk middel vanwege zijn helende eigenschappen. Het was echter pas rond 1900 dat het medicinale potentieel ervan volledig werd gewaardeerd, te beginnen met de identificatie van de chemische structuur en farmacologische eigenschappen van de belangrijkste chemisch actieve verbindingen. De wortel van de brandnetel wordt gebruikt om mictieproblemen te behandelen die verband houden met goedaardige prostaathyperplasie (BHP), terwijl de bladeren worden gebruikt om artritis, reuma en allergische rhinitis te behandelen.

Dag Stefaan, 

Met zeer grote verwondering la ik het artikel over aardappelen. Het is mij niet toegetaan om aardappelen te eten wegens “ vergif “ want ik nen allergisch voor tarwe en moet alles vermijden met tarwe ! Dit al jaar en dag. Ik begrijp het allemaal niet meer zo goed ? Wat is uw gedacht aub ? — Groeten, Luc

Beste,

U haalt hier twee verschillende zaken door elkaar. Dat iemand geen tarwe kan verdragen, is gekend. We hebben dat ruim beschreven in GlutenVrij. In feite heeft iedereen ermee te maken en kunnen stoelgangsamples aantonen dat tarwe – in al zijn vormen – nadelen heeft die evenredig zijn aan de hoeveelheid die men ervan gebruikt en de conditie van de darmoppervlakte. Zelfs al heeft men geen zichtbare nadelen, betekent dat nog niet dat het helemaal goed gaat.

In dergelijke gevallen zou ik advies geven om het niet gebruiken van tarwe – of zelfs granen als geheel – te compenseren met een portie aardappelen. Dat staat natuurlijk haaks op wat algemeen verkondigd wordt, want aardappels zijn nachtschadeplanten (net als tomaten en paprika) en aardappels staan hoog genoteerd op de Glycemische Index. Dat dit theorie is en niet met de praktijk te verzoenen is blijkt uit de tientallen voorbeelden waar mensen extreem veel aardappels aten om aan te tonen dat aardappels van de beste voeding is die men kan eten. Ik zou nooit een aardappeldieet adviseren, maar een royale portie van 500 gram, naast een royale portie rauwe en/of gestoomde groenten. Daarbuiten in andere maaltijden moet men zorgen voor een grote hoeveelheid fruit.

Ik zie geen andere mogelijkheid om een evenwichtige voeding uit te bouwen die aan een aantal criteria voldoet :

  • Overwegend of toch met een groot aandeel rauw
  • Voldoende in calorieën zodat het een vitaal leven ondersteunt
  • Zonder het te moeten zoeken in teveel bronnen van vet om de calorieën op te krikken (want de calorieën uit vetten willen we beneden de 15% houden ipv de 45% regulier.

Vandaar het voorbeeld dat we citeerden uit de folder over Aardappels en Gezondheid.