Vandaag gaan we kijken naar ultrabewerkt voedsel en de invloed ervan op de energiebalans, oftewel het risico op obesitas. Ik wou daar aandacht aan besteden, vooral om aan te geven dat het niet volstaat om zomaar een supplementje te nemen als compensatie voor een compleet verminkt voedingsconcept. Supplementen kunnen hun waarde hebben, maar zijn niet almachtig.
Is dit echt zo’n probleem om ultrabewerkte voeding te eten? Mensen eten toch nog altijd een zeker percentage van hun voeding als goed voedsel? Het is een belangrijke vraag, zeker als je bedenkt dat minstens 30% van de Europeanen overgewicht (31%) of obesitas (42%) hebben en dat ongeveer 55% van de calorieën afkomstig is van ultrabewerkt voedsel.
Ik ga niet in op de effecten op het microbioom of het risico op andere ziekten, alleen op de energiebalans. Maar ik denk dat je dit onderwerp zeer interessant zult vinden…
Zoals je ziet, begon de mainstream media in Amerika dit onderwerp in 2019 uitgebreid te behandelen, met een aantal opvallend ‘Hoog Tijd’-achtige koppen:
- New York Times: Why eating processed foods might make you fat
- Time: Here’s what eating processed foods for two weeks does to your body
- NBC News: Ultraprocessed foods cause people to gain weight, study finds
- CNN: Overprocessed foods add 500 calories to your diet every day, causing weight gain
Dat zijn Amerikaanse media, maar ongeveer een jaar geleden begonnen ook in Europa de bellen te rinkelen. Maar is dit niet wat we sinds 1982 met Groene Dag en later met NaturEl keer op keer hebben gezegd? We hebben het allerlei namen gegeven: Industrievoeding en sinds 2000 noemden we het de Anti-Voeding. Toen ik in 2004 de cursus Voeding en Gezondheid wou herwerken ging ik op internet zoeken naar uitbreidende informatie, maar de naam “Industrie-voeding” kwam er niet eens op voor. “Industrieel bereid voedsel” werd toen als een voordeel gezien “geloofd als een voorbeeld van productiviteit en hygiënische voedselproductie met verminderde kansen op contaminatie”. Maar we gaan dieper in op dit onderzoek en zullen er een beter begrip van krijgen.
De tijden veranderen, en met veel vertraging – omdat de gevolgen van die voeding schromelijk onderschat zijn en van een hele generatie mensen verslaafden heeft gemaakt, en daarom bespreken we vandaag … hoe ultrabewerkte voeding een overmatige calorie-inname en gewichtstoename veroorzaakt, aan de hand van een gerandomiseerd, gecontroleerd onderzoek onder opgenomen patiënten met onbeperkte voedselinname
Hoe definiëren we “ultrabewerkt”? Het NOVA-classificatiesysteem is ontwikkeld om voedingsmiddelen in te delen in 4 hoofdcategorieën: onbewerkte voedingsmiddelen (Groep 1), bewerkte culinaire ingrediënten (Groep 2), bewerkte voedingsmiddelen (Groep 3) en ultrabewerkte voedingsmiddelen (Groep 4).
TIME zocht de aandacht van zijn lezers met volgende titel:
Wat doet het eten van bewerkte voedingsmiddelen gedurende twee weken met je lichaam?
Sterk bewerkte voedingsmiddelen – de soorten die onweerstaanbaar zijn gemaakt door suiker, vet en zout – zijn alomtegenwoordig in de rekken van de warenhuizen en winkels en vormen maar liefst 45-55% van het gemiddelde dieet. Maar een kleine, intensieve studie gepubliceerd in het tijdschrift Cell Metabolism laat zien dat de lage prijs en het gemak ervan ten koste gaan van de gezondheid. Op termijn lijkt het erg duur te gaan worden.
Onweerstaanbaar, je hebt het me zo vaak horen zeggen. Hoe kan het ook anders? Het is erop bestudeerd dat je het lust, dat je er van weg bent, dat je niet stopt nadat je er je lippen aan gezet hebt. Dat pak moet op. Fooddesigners en voedingspsychologen en andere experten in menselijke smaak en voorkeur, bestudeerden alles: verpakking, het openen van het pak, de geur bij het openen, de kleur, het eerste mondcontact, de beet. Ja het is zelfs mogelijk dat de verpakking de “voedingswaarde” vermeldt. Zoveel calorieën uit koolhydraten, eiwitten en vetten… En misschien is het zelfs “verrijkt”. Wat een misleiding. Na het over de ganse lijn te hebben verarmd en verminkt, worden nu aan het einde twee of drie vitamines – of wat calcium toegevoegd… en het heet “verrijkt”.
Laten we eens naar een onderzoek kijken.
Wanneer mensen twee weken lang een sterk bewerkt dieet volgden, consumeerden ze veel meer (lege) calorieën en kwamen ze meer aan in gewicht en lichaamsvet dan wanneer ze een minder bewerkt dieet volgden – zelfs al bevatten beide diëten dezelfde hoeveelheden voedingsstoffen zoals suiker, vet en natrium.
Het was geen verrassing dat ultrabewerkt voedsel ongezond bleek te zijn – ander onderzoek heeft ze al in verband gebracht met een verhoogd risico op kanker en obesitas. Wat wel onverwacht was, was dat suiker, vet en zout niet de oorzaak leken te zijn van overeten.
“Ik was verrast door de resultaten”, zegt Kevin Hall, hoofdauteur van de studie en senior onderzoeker bij het National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases van de National Institutes of Health. “Het is de eerste studie die daadwerkelijk kan aantonen dat er een oorzakelijk verband bestaat tussen iets in ultrabewerkt voedsel – onafhankelijk van die voedingsstoffen – en overeten en gewichtstoename.”
Maar je ziet dat de focus gezet wordt op overgewicht. Maar dat is niet de hele waarheid. Het zou kunnen dat 90% van onze gekende ziekten het gevolg zijn van veel calorieën en weinig voedsel. Veel volume – weinig inhoud.
Vanaf het moment waarop voeding geraffineerd en in hoge mate bewerkt werd, hield het op om voeding te zijn. Nooit meer kan het nog op een normale manier voeding zijn, niet door er iets aan toe te voegen, niet door er iets af te nemen (als dat nog kan). Ongeacht hoe mooi het verpakt wordt, ongeacht hoe hygiënisch het ook behandeld werd, ongeacht dat het de goedkeuring krijgt van de voedselinspectie, ongeacht allerlei kwaliteitslabels en certificaten… het is niet echt. Met een leger van fooddesigners, de medewerking van experten in de voedingspsychologie, worden elke dag tientallen nieuwe producten ontwikkeld die de winkelrekken vullen en die berekend zijn op hun ‘onweerstaanbaarheid’. ‘Neen’ zeggen is geen optie.Vreten is de boodschap. Iedereen moet vallen voor dit gamma van voedingsloze voeding, waarin gegoocheld werd met smaken en texturen die zo minitieus berekend zijn op elke vorm van appreciatie die de westerse gebruiker kan ervaren: de smaak, de manier waarop het kraakt tussen de tanden, de textuur, de sensatie wanneer het oplost in de mond, de nasmaak…
Goed georganiseerd in wereldwijde netwerken, en hun aandacht erop richtend om de smaak vanaf de wieg op te leggen, baant vals voedsel zich een weg door alle continenten en vindt overal toegang bij mensen die het verwelkomen als de ‘onvermijdelijke vooruitgang’ of als hemels manna.
Ondanks de mooie verpakking, waar zo mogelijk nog meer aandacht werd besteed dan aan de inhoud, is het waardeloos voedsel en ieder zichzelf respecterend dier zou, als het een andere keuze had, er af blijven.
Je blijft er nog wel van in leven. Het doodt je niet meteen, maar het voedt niet elke cel om ervoor te zorgen dat je het beste uit jezelf kunt halen. (En zo kan het wel het ‘leven’ doden in je leven.) Het resultaat is, dat de manier waarop je leeft niet is wat je van een goed leven kunt verwachten. Als vrijheid, vitaliteit, onafhankelijkheid, heldere gedachten… hoge waarden zijn voor jou, dan is het jammer… maar dat wordt er niet door ondersteund.
Ik heb maar één raad: breek ermee. Ga voor echt, onvervalst levend voedsel, geproduceerd in de grootste en meest wonderbare fabriek. Het groeit in symbiose met de hele natuur, het ontwikkelt zich, het rijpt, krijgt kleur en geur en is bedacht, ontworpen, gecreëerd voor je beste goed door de MeesterOntwerper die je door en door kent.
Deze tekst komt uit S59B – Ultrabewerkte Voeding uit de Map S – supplementen. Download.
